Er zijn drie vormen van diabetes die het meest voorkomen, maar er is ook een voorstadium van diabetes. Dit voorstadium staat ook bekend als 'verstoorde glucosetolerantie' en is een toestand waarbij de bloedglucosespiegel hoger is dan bij de meeste gezonde mensen, maar nog niet hoog genoeg om diabetes te worden genoemd.

Mensen in een voorstadium van diabetes lopen het risico dat ze op latere leeftijd type 2 diabetes krijgen als ze hun toestand niet goed in de gaten houden.

Mensen in een voorstadium van diabetes kunnen helpen voorkomen dat ze echt type 2 diabetes krijgen door goed op hun gewicht te letten, meer te bewegen en het juiste voedsel te gebruiken.

De eerste vorm van diabetes is type 1 diabetes, een ziekte van het afweersysteem waarbij de alvleesklier zeer weinig of geen insuline produceert. Mensen die type 1 diabetes krijgen, zijn vaak jonger dan 20 jaar en krijgen de ziekte meestal wanneer ze kind of jonge volwassene zijn.

Sommige wetenschappers denken dat type 1 diabetes een genetische aandoening is waarbij de cellen van de alvleesklier worden aangevallen en dan niet meer functioneren. Anderen zijn van mening dat de ziekte door een virus wordt veroorzaakt dat maakt dat het afweersysteem de alvleesklier aanvalt.

De alvleeskliercellen, waar insuline wordt geproduceerd, zijn vernietigd en daardoor is type 1 diabetes een chronische aandoening. De patiënten moeten worden behandeld met insuline, toegediend via injecties of een insulinepomp.

Naast insulinetherapie zijn lichaamsbeweging en zorgvuldige aandacht voor het dieet noodzakelijk om schommelingen in de bloedglucosespiegel te voorkomen.

Type 2 diabetes wordt vaak geconstateerd bij mensen die te zwaar zijn naarmate ze ouder worden. Dit type diabetes wordt wel 'ouderdomsdiabetes' genoemd. In sommige landen, waaronder de Verenigde Staten, wordt type 2 diabetes  echter steeds vaker geconstateerd bij kinderen en jonge volwassenen omdat ze niet genoeg lichaamsbeweging krijgen.

Ongeveer 90% van alle mensen met diabetes heeft type 2 diabetes. Het verschil tussen type 1 en type 2 diabetes is dat de alvleesklier bij type 2 niet genoeg insuline produceert of dat het lichaam de insuline niet goed gebruikt.

Type 2 diabetes wordt ook wel als een ziekte van de leefwijze beschouwd, omdat de aandoening meestal het gevolg is van een tamelijk zittend bestaan, een te hoog lichaamsgewicht en te weinig lichaamsbeweging. Maar ook leeftijd speelt een rol, evenals erfelijkheid. Als een ouder of bloedverwant op latere leeftijd type 2 diabetes krijgt dan lopen ook hun familieleden een verhoogd risico op type 2 diabetes.

 
De derde vorm van diabetes is zwangerschapsdiabetes, een aandoening die zwangere vrouwen in het tweede kwart van de zwangerschap kunnen krijgen. Zwangerschapsdiabetes ontstaat bij ongeveer 4% van alle zwangere vrouwen. Deze vorm van diabetes verdwijnt echter weer nadat de baby geboren is, terwijl type 1 en 2 diabetes chronische aandoeningen zijn.
       
Een vrouw die zwangerschapsdiabetes krijgt, krijgt dat bij een volgende zwangerschap vrij waarschijnlijk ook en loopt meer risico op type 2 diabetes als ze ouder wordt. Hoe ouder een vrouw is als ze zwanger wordt, des te groter de kans op zwangerschapsdiabetes.